غلامرضا کیامهر تحلیل گر اقتصادی در گفتگو با روزنامه «دنیای خودرو» مطرح کرد

بی توجهی خودروسازان به مثلث رقابت

از زمان مطرح شدن بحث افزایش تسهیلات خرید خودرو به 25 میلیون تومان در چارچوب برنامه خروج از رکود دولت و با هدف تقویت بخش تقاضا و کمک به خروج بازار از رکود تا به حال، هیچ مقام و هیچ مسئولی از جزئیات و نحوه و چگونگی اجرای آن با قطعیت اظهار نظر نکرده است. این در حالی است که تنها انتشار این خبر تاثیرات مثبت و منفی زیادی بر بازار خودرو داشته است. 

کد : 662
تاریخ انتشار : شنبه 16 آبان 1394
print
نظرات : 0
بی توجهی خودروسازان به مثلث رقابت

الهام دانیالی-از زمان مطرح شدن بحث افزایش تسهیلات خرید خودرو به 25 میلیون تومان در چارچوب برنامه خروج از رکود دولت و با هدف تقویت بخش تقاضا و کمک به خروج بازار از رکود تا به حال، هیچ مقام و هیچ مسئولی از جزئیات و نحوه و چگونگی اجرای آن با قطعیت اظهار نظر نکرده است. این در حالی است که تنها انتشار این خبر تاثیرات مثبت و منفی زیادی بر بازار خودرو داشته است. 
اینکه برای کمک به بازار خودرو و خروج آن از رکود، در نظر گرفتن چنین تسهیلاتی از طرف دولت ضروری بود یا خیر و اینکه این تصمیم‌گیری تا چه حد حل و برطرف شدن مشکلات و بحران‌های موجود در صنعت خودرو موثر خواهد بود، موضوعاتی است که غلام‌رضا کیامهر، از اقتصاددانان شناخته شده و کارشناس این حوزه، در گفت‌وگو با روزنامه«دنیای خودرو» درباره آن‌ها توضیح می‌دهد.

ارزیابی شما از طرح اخیر اعطای تسهیلات 25 میلیون تومانی برای خرید خودرو چیست؟
همانطور که می‌دانید افزایش سقف تسهیلات خرید خودرو به 25 میلیون تومان بخشی از بسته خروج از رکودی است که دولت اعلام کرده است. اما تاکید خاص بر اعطای تسهیلات برای خرید خودروی صفر با قید شرط ساخت داخل بودن، بیشتر نشان می‌دهد این بسته برای خارج کردن صنعت خودرو از رکود است، تا خروج اقتصاد کشور از رکود. درست است خودروسازی یک صنعت راهبردی و استراتژیک است و نقش مهمی در ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم به صورت زنجیره‌ای دارد، اما اهمیت و اولویت آن در سبد هزینه مردم آن‌چنان چشمگیر نیست که دولت برای خارج کردن این صنعت از رکود، وام 25 میلیون تومانی خرید خودرو در نظر بگیرد و از آن طریق طبق اصطلاحات به کار رفته در این بسته، بخش تقاضای بازار را تحریک کند. 
چون الان اغلب صنایع در وضعیت رکود هستند و این شرایط منحصر به صنعت خودروسازی نیست. با این تفاوت که در مدت اخیر خطر دیگری این صنعت را تحت تاثیر قرار داده و آن فعالیت کمپین تحریم خرید خودروی صفر ساخت داخل بوده است. البته موضع‌گیری شتاب‌زده وزیر با تجربه و سرد و گرم چشیده این صنعت در مقابل این کمپین که آن را مورد عتاب قرار داد، چندان شایسته یک مقام عالی رتبه اجرایی نبود. اگرچه چند روز بعد از آن موضع‌گیری، وزیر متوجه نادرست بودن این واکنش شد و در مقام دلجویی از مردم و مصرف‌کنندگان برآمد.

مهم‌ترین موانع و مشکلاتی که در شرایط فعلی صنعت خودروی کشور با آنها دست و پنجه نرم می‌کند چیست؟
در واقع صنعت خودرو در حال حاضر با دو رکود روبه‌رو است. اول رکود ناشی از کاهش شدید قدرت خرید مردم است. طی چند سال اخیر و بعد از جهش 300 درصدی نرخ ارز که به دنبال خود سطح عمومی همه نیازمندی‌های مردم افزایش پیدا کرد، حقوق بگیران نتوانستند خود را با این افزایش قیمت‌ها تطبیق دهند و همین باعث ایجاد فاصله بین قیمت خودرو و قدرت خرید اکثریت مردم شد. 
میانگین حقوق حقوق‌بگیران در حال حاضر از یک میلیون و 500 هزار تومان بیشتر نمی‌شود و تمام کارشناسان اقتصادی و نهادهای رسمی اقتصادی کشور، خط فقر را برای خانوارهای ساکن تهران بین سه تا سه و نیم میلیون تومان حساب کرده‌اند. با این تفاسیر فردی که یک میلیون و 500 هزار تومان در ماه حقوق، می‌گیرد چطور می‌تواند 20 میلیون تومان برای خرید پراید بپردازد؟ با توجه به اینکه فرض بر این است که پراید خودروی قشر کم‌درآمد است. البته در اروپا هم از گذشته چنین خودروهایی تولید می‌شد. مثل مینی‌ماینر در انگلیس یا ژیان در فرانسه یا فولکس‌واگن در آلمان چهار دهه قبل که افراد کم درآمد متقاضی آنها بودند. در ایران هم فرض بر این بود که پراید برای افراد در پایین‌ترین سطوح درآمدی کشور تولید شود، اما این جهش قیمت باعث شد این قشر توان تهیه این خودرو را از دست بدهند.
حالا ممکن است خودروسازان بگویند بخشی از این جهش قیمت به خاطر وارداتی بودن قطعات و مواد اولیه بوده است. اما نمی‌توان تنها دلیل این افزایش قیمت را مصرف ارز برای تهیه قطعات و مواد وارداتی دانست. درحالی که اساسا تصور این است که از صفر تا صد پراید باید داخل کشور تولید شود. حالا اگر این‌طور نیست، نهایتا 30 درصد پراید از قطعات وارداتی و با هزینه‌های ارزی ساخته می‌شود. بنابراین نباید قیمت آن پابه‌پای نرخ دلار، جهش 300 درصدی داشته باشد و به 21 میلیون تومان برسد. پس این افزایش قیمت را باید به پای سوءمدیریت دولت گذشته گذاشت. می‌دانیم دولت فعلی وارث نابسامانی‌های اقتصادی زیادی است که از دولت قبل به جا مانده است. در خودروسازی هم سوءمدیریت‌ها در همین راستا بوده است و معمولا افرادی در راس مدیریت این صنعت قرار می‌گرفتند که هیچ شناختی از تخصص و مدیریت حتی در سطوح ابتدایی این صنعت نداشتند. حالا دولت یازدهم می‌توانست با این میراث با استفاده از همان شعار تدبیر و امید، از طریق کاهش هزینه‌ها و مدیریت درست، به مردم نشان دهد این صنعت بهتر اداره می‌شود. اما متاسفانه غفلت شد و باز هم با مردم شفاف برخورد نکردند. خودروسازان باید واضح و شفاف مردم را در جریان بدهی‌ها و مشکلاتی که از قبل باقی مانده قرار می‌دادند. این ایراد متوجه روابط‌عمومی‌های خودروسازان است که صادقانه با مردم ارتباط برقرار نکردند. به شکلی که شاهد بودیم مدیرعامل ایران‌خودرو هم در واکنش به کمپین نخریدن خودروی صفر داخل ابتدا واکنش نادرستی نشان داد.  در واقع باید گفت لجبازی با مردم در شان مدیران بنگاه‌های اقتصادی کشور، به‌ویژه خودروسازان نیست.
اما رکود دیگری را که خودروسازان در کشور با آن مواجه هستند من «رکود پساتحریمی» یا «رکود انتظاری» می‌دانم. مردم منتظرند بعد از لغو تحریم‌های اقتصادی و بانکی قیمت دلار کاهش پیدا کند و شرایطی به وجود آید که شیب قیمت‌ها، از جمله قیمت خودرو را نزولی کند. بر اساس مطالعات میدانی که خود من انجام داده‌ام، الان همین افرادی که خودرو در سبد هزینه‌هایشان از اولویت برخوردار است و پول خرید خودرو را دارند، می‌خواهند مدت بیشتری صبر کنند تا این کالای سرمایه‌ای را بعد از پایین آمدن قیمت‌ها تهیه کنند.

در این میان آیا راه‌حل عملی وجود دارد که به بهبود این وضعیت کمک کند؟
ای کاش دولت خبر پرداخت این تسهیلات را با بررسی بیشتری اعلام می‌کرد. به قول معروف مساله پرداخت این تسهیلات 25 میلیون تومانی هنوز «نه به دار است و نه به بار». در واقع هنوز نه آیین‌نامه اجرایی آن تهیه و ابلاغ شده، نه بانک‌های عامل پرداخت وام مشخص شده‌اند و نه بازپرداخت و وثیقه‌ مورد نیاز برای دریافت آن تعیین شده است. اما حجم تبلیغات پرداخت این وام آنقدر زیاد است که اصل قضیه در این هیاهو گم شده است. درحالی که اتفاقی شبیه همین، سال گذشته در مورد وام و تسهیلات خرید مسکن هم افتاد و نتیجه آن هم دیده شده بود.
اصولا اعتقادی به این بسته‌های سیاستی خروج از رکود ندارم. در حالی که اگر دولت برای واردات، تعرفه سنگین تعیین نمی‌کرد، خودروهای داخل با این کیفیت، به زحمت با نصف قیمت کنونی به فروش می‌رسید. من به مدیران این بخش هم گفته‌ام مدیریت صنعت در شرایط فعلی که مردم در جریان قیمت خودرو در تمام دنیا هستند، مثل نشستن روی صندلی با سیم خاردار است. به‌ویژه الان که قدرت خرید مردم به شدت کاهش پیدا کرده است و تکلیف وام هم معلوم نیست. 
توجه کنید همین که خبر ارائه تسهیلات 25 میلیون تومانی منتشر شد، کمپینی علیه آن راه افتاد که با دریافت این وام، قیمت خرید خودرو بالاتر از آنچه وجود دارد، برای خریدار تمام می‌شود. اگرچه خیلی از این کمپین‌ها شاید اصالت نداشته باشند، اما می‌خواهم بگویم مدیریت در این شرایط کار بسیار مشکلی است. 

این تسهیلات تاثیری بر صنعت خودرو خواهد داشت؟
به نظر من دولت این بودجه‌ای را که برای تحریک تقاضا در نظر گرفته است، باید با همین بهره پایین در اختیار خودروسازان قرار می‌داد. الان صنعت خودروسازی با همه ایراد‌هایی که به مدیریت آن وارد است، احتیاج به نقدینگی دارد. بهتر بود این بودجه را به خودروسازان می‌دادند و در مقابل از آنها می‌خواستند بابت مابه‌التفاوت سودی که می‌پردازند، قیمت تولیدات خود را بشکنند و حداقل 20 درصد قیمت محصولات خودرو را کاهش دهند. اگر این کار را می‌کردند، هم تاثیر مثبت بر افکار عمومی داشت و هم منابع خودروسازان برای حل مشکلات مالی تقویت می‌شد.

با توجه به توضیح شما، دولت مدتی قبل وعده تخصیص 200 میلیارد تومان به بخش صنعت را داد. در عین حال گفته می‌شود همین تسهیلات 25 میلیونی هم قرار است مستقیم در اختیار خودروسازان قرار بگیرد. اما شاید مشکل این صنعت بیشتر نبود نظارت بر مصرف این منابع مالی باشد.
مساله این است که روی این قول‌ها بیشتر مانور تبلیغاتی داده می‌شود. اگر نه، کدام وعده‌ای در این زمینه بوده است که عملی شده باشد. معتقدم همین وام را به صورت کلان و با بهره پایین به خودروسازان بدهند تا آنها در مقابل قیمت‌ها را کاهش دهند. اما در مورد نظارت بر نحوه مصرف این بودجه باید برنامه دقیقی وجود داشته باشد. 
با این حال متاسفانه مساله این است که هنوز جزییات مشخصی در مورد مکانیزم پرداخت این تسهیلات تعیین نشده است و هرچه ما می‌گوییم بر اساس شنیدهاست. چون از روز اول برای اطلاع‌رسانی در مورد این وام شتابزدگی به خرج داده شد تا فقط جو آرام شود. درحالی که جو با مشخص شدن منابع عالی و با شکستن قیمت‌ها آرام می‌شود، نه با تبلیغات و سخنرانی و مصاحبه رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد و...  
باید بگویم متاسفانه تیم اقتصادی در این دولت بیش از حد به جنبه‌های تبلیغاتی گره‌گشایی‌ها توجه می‌کند تا به اصل قضایا. در واقع قبل از انتشار چنین خبرهایی باید جوانب آن سنجیده شود، آیین‌نامه اجرایی تهیه شود و جزئیات مشخص شود و بعد اعلام شود. درحالی که تاثیرات سو چنین تبلیغاتی بر افکار عمومی منجر به بلاتکلیف ماندن صنعت‌گر و مصرف‌کننده خواهد شد و بنابراین چنین تصمیم‌گیری‌هایی به نتیجه درست منجر نمی‌شود.

مهم‌ترین موضوع این است که هنوز منابع مالی در نظر گرفته شده برای ارائه این تسهیلات هم مشخص نیست.
بله. متاسفانه بانک‌ها الان منابع قابل توجهی ندارند. بعد از کاهش نرخ سود، منابع مالی زیادی از بانک‌ها خارج شده است و بعد از قانونی که در مورد مالیات در سال 95 تصویب شد که بر اساس آن سازمان امور مالیات می‌تواند به حساب‌های مردم در بانک‌ها دسترسی داشته باشد، از همین الان خیلی از مردم درحال خارج کردن منابع خود از بانک‌ها هستند. بنابراین نه بانک‌های خصوصی و نه دولتی، توان پرداخت نامحدود تسهیلات 25 میلیون تومانی خرید خودرو با نرخ بهره 16 درصد را ندارند، درحالی که خود بانک‌ها برای سپرده‌گذاری‌های طولانی مدت به مردم بهره 20 درصد می‌دهند. مگر اینکه دولت از محل صندوق توسعه ملی یا منابع دیگری که خودش می‌داند، این پول را در اختیار بانک‌ها قرار دهد که فکر نمی‌کنم با توجه به کسر بودجه‌ای که الان دولت با آن روبه‌رو است و با بالا و پایین آوردن نرخ ارز این کسر بودجه را تامین می‌کند، چنین روشی امکان‌پذیر باشد. 

آیا تنها مشکل این صنعت همین بحران مالی است که با تخصیص چنین بودجه‌ای برطرف شود؟
این یکی از سه ضلع مشکلات خودروسازان است. در واقع تولیدات خودرو باید سه ضلع رقابتی داشته باشند. رقابت در قیمت، رقابت در کیفیت و رقابت در خدمات پس از فروش. اما متاسفانه خودروسازان  ما به این مثلث رقابت چندان توجهی ندارند. چون همیشه دولتی و انحصاری بوده‌اند و خیال آنها از این بابت که هرچه تولید کنند، مشتری دارد، راحت بوده است. بنابراین دولت باید دست مدیران صنعت خودروسازی را باز بگذارد و اجازه دهد از خلاقیت خود استفاده کنند و بخش خصوصی هم در این زمینه باید فعال‌تر شود؛ چون به صورت بالقوه ما چیزی کمتر از چین که 30 سال بعد از ما دارای این صنعت شد یا کره جنوبی که 10 سال بعد از ما خودروسازی را آغاز کرد. و حالا به یکی از قدرت‌های بزرگ خودروسازی تبدیل شده است، نداریم. 


 ارسال نظرات

مخاطبان گرامی، برای انتشار نظرات لطفا نکات زیر را رعایت فرمایید:

  1. نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  2. نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
  3. نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.
 
اولین موافق باشید.
اولین مخالف باشید.
تصویر امنیتی
کد فوق را در فیلد زیر را وارد نمایید
نمایش 0 نظر
مرتب سازی براساس

اولین نظر دهنده باشید بی توجهی خودروسازان به مثلث رقابت
سورن ایران خودرو
ایران خودرو دیزل
تلگرام
تبلیغ دی اس

سایت رسمی روزنامه دنیای خودرو

سایت رسمی روزنامه دنیای خودرو